فرش جلوی پنجره؛ چرا یک‌طرفش روشن می‌شود؟
پرده‌ی پذیرایی تا ظهر کنار می‌رود و نور می‌افتد روی فرش. شش ماه بعد صاحب خانه تازه می‌فهمد که همان نیم‌متری که کنار پنجره بوده، روشن‌تر شده و بقیه‌ی فرش به رنگ اصلی‌اش مانده. این اتفاق تصادفی نیست و ربطی هم به کیفیت بافت ندارد؛ نور خورشید با رنگ کار می‌کند و فرش کنار پنجره زودتر از هر جای دیگر خانه پیر می‌شود.
نور با الیاف چه می‌کند
رنگ فرش در مرحله‌ی رنگرزی روی الیاف نشسته و خورشید آهسته همان رنگ را تجزیه می‌کند. نتیجه را اول زمینه‌ی فرش نشان می‌دهد، بعد گل‌های درشت و در آخر حاشیه. فرش اکریلیک هیت‌ست دیرتر می‌پرد، چون رنگ در عمق الیاف رفته؛ فرش پشمی اما زودتر روشن می‌شود و این ضعف طبیعی پشم است، نه ایراد تولید. تازه یک درد دیگر هم هست. الیافی که ماه‌ها آفتاب دیده، خابش خشک‌تر می‌شود و زیر پا زودتر می‌خوابد، حتی اگر هیچ‌کس روی آن قسمت راه نرود.
چک‌لیست بازدید ماهانه فرش
یک بار در ماه، پنج دقیقه وقت کافی است. این کارها را به ترتیب انجام دهید.
- پرده را کامل ببندید و بگذارید اتاق چند دقیقه تاریک بماند، بعد از درِ ورودی به فرش نگاه کنید؛ چشم تفاوت دو سایه را بهتر می‌بیند.
- لبه‌ی فرش که به پنجره نزدیک‌تر است را دست بکشید؛ اگر خاب زبرتر و خشک‌تر شده، آفتاب کارش را کرده.
- گوشه‌ی فرش را ۲۰ سانتی‌متر جمع کنید و به پشت نگاه کنید؛ رنگ پشت‌زمینه اگر از روی فرش روشن‌تر باشد، رنگ‌پریدگی از تاروپود شروع شده و دیگر با شستشو درست نمی‌شود.
- پشت فرش و کف زیرش را چک کنید؛ پارچه‌ی پشت اگر نازک و خشک شده باشد، نور و گرما هر دو مقصرند.
- جای فرش را در دفتر خانه یادداشت کنید تا هنگام چرخش، جهت قبلی‌تان را گم نکنید.
سؤال و پاسخ
آیا شستن فرش آفتاب‌زده رنگش را برمی‌گرداند؟ خیر. شستشو گرد و چربی را می‌برد، نه رنگی که از الیاف رفته. بعد از شستشو تازه تفاوت دو طرف بیشتر به چشم می‌آید، چون طرف سالم تمیز و شفاف می‌شود. روال شستشوی فرش در خانه را دنبال کنید ولی انتظار معجزه نداشته باشید.
فرش تیره بخرم که آفتاب کمتر بزند؟ فرش‌های زمینه‌ی تیره مثل سرمه‌ای آفتاب‌زدگی را دیرتر نشان می‌دهند، ولی لکه را برعکس واضح‌تر نشان می‌دهند. اوستا ۷۰۰ شانه سرمه‌ای را کسی می‌خرد که هم نور زیادی دارد، هم بچه‌ی کوچک در خانه هست؛ این دو با هم جواب می‌دهند.
پشت فرش پارچه بیندازم کافی است؟ کمک می‌کند ولی کافی نیست. پارچه‌ی پشت تا وقتی آفتاب مستقیم روی فرش باشد، بخشی از گرما و نور را می‌گیرد؛ جای فرش و پرده تأثیر بیشتری دارند.
چه کارهایی کمک می‌کند و چه کارهایی فقط خرج است
- چرخش فرش هر شش ماه؛ رایگان است و بهترین کاری است که از دستتان برمی‌آید.
- پرده‌ی ضدآفتاب یا لایه‌ی دوم؛ هزینه‌ی کمتری دارد از تعویض فرش و عملاً جلوی مشکل را می‌گیرد.
- زیرفرشی با کلفتی مناسب؛ گرمای کف را می‌گیرد و از خشک شدن خاب جلوگیری می‌کند.
- گذاشتن گلدان یا مبل سنگین جلوی پنجره؛ سایه‌ی می‌اندازد ولی جای پای ثابت می‌سازد و بعد از جابه‌جایی، رد پا روی فرش می‌ماند.
- جارو کردن با برس سفت روزانه؛ به خاب آفتاب‌دیده آسیب می‌زند و پرز را می‌کند.
- استفاده از تمیزکننده‌ی خانگی مثل جوش شیرین و آب اکسیژنه؛ رنگ را روشن‌تر می‌کند و لکه‌ی جدید می‌سازد. اگر لکه‌ای افتاد، اول چک‌لیست لکه‌ی کهنه را ببینید.
فرش‌های ۷۰۰ شانه‌ی فروشگاه هم مثل هر فرش دیگری از آفتاب می‌ترسند. ما هم ویترینمان کنار پنجره است و خودمان این را بارها دیده‌ایم؛ فرشی که سه ماه در ویترین مانده، از فرش انبار تیره‌تر است. برای همین هیچ فرشی را ماه‌ها جلوی نور مستقیم نگه نمی‌داریم، ولی اعتراف می‌کنیم که نمی‌توانیم جلوی پنجره‌ی خانه‌ی شما را بگیریم.
اقدام این هفته
همین امشب پرده را ببندید و به فرش نگاه کنید. اگر تفاوتی دیدید، فوری جای فرش را عوض نکنید؛ اول سایه‌ی پنجره را درست کنید، بعد چرخش فرش را در تقویم بنویسید و در نهایت سراغ زیرفرشی بروید. اگر تفاوت رنگ آن‌قدر هست که چشم را می‌زند، تعویض تنها راه است و آن‌وقت سراغ رنگی بروید که نور کمتری گرفته تا چند سال دوام بیاورد. فرش را با عجله نخرید؛ فرشی که امسال می‌خرید باید تا شش سال دیگر هم جواب دهد و آفتاب در همین شش سال هر روز سرِ کارش می‌آید.
