نخ اکریلیک هیت‌ست؛ چرا فرش ماشینی خوب پرز نمی‌دهد

نخ اکریلیک هیت‌ست، نخ آکریلیکی است که بعد از ریسندگی با بخار و حرارت بالا تثبیت شده؛ این تثبیت باعث می‌شود الیاف از هم باز نشوند، پرز اضافی از سطح فرش جدا نشود و نقش بافت بعد از ماه‌ها راه رفتن و چند بار شست‌وشو سر جایش بماند. اگر تا حالا روی مبل سفیدتان انباشت پرز رنگی فرش را دیده‌اید، آن فرش هیت‌ست نبوده.

روی نخ سرد چه می‌گذرد

نخ اکریلیک بدون تثبیت، مویرگ‌های ریز باز دارد. تا فرش نو است همه‌چیز خوب به نظر می‌رسد؛ بعد از دو سه ماه راه رفتن، همین مویرگ‌ها شکسته می‌شوند و به‌شکل پرز از سطح جدا می‌شوند. نتیجه: فرش کدر می‌شود، رنگ‌هایش اشک‌درآمیخته به نظر می‌رسند و روی لباس و مبل، نشانه‌اش را می‌بینید. شست‌وشو هم وضعیت را بدتر می‌کند، چون آب گرم نخ‌های تثبیت‌نشده را بیشتر باز می‌کند.

هیت‌ست دقیقاً چه کار می‌کند

در کارخانه، نخ روی قرقره با بخار اشباع و دمای کنترل‌شده مواجه می‌شود. الیاف آکريليک خاصیت ترموپلاستیک دارند؛ یعنی در حرارت نرم می‌شوند و در سرما در همان شکل «قفل» می‌مانند. هیت‌ست، همین قفل‌شدن عمدی است: الیاف در جای خود میخکوب می‌شوند و تا عمر فرش باز نمی‌شوند. به همین دلیل است که روی لیبل فرش‌های درجه یک، جلوه‌گری کلمه «هیت‌ست» بی‌دلیل نیست؛ هزینه‌ی اضافیِ همین یک مرحله در تولید است که دو سال عمر فرش را تعیین می‌کند.

هایبالک چه فرقی دارد

هایبالک نوعی نخ حجیم‌تر است؛ در کنار هیت‌ست به کار می‌رود تا ارتفاع خاب و نرمی فرش بالا برود بدون اینکه تراکم فشرده‌ی بافت از دست برود. فرش ۱۵۰۰ شانه ما نمونه‌ی این ترکیب است: اکریلیک هیت‌ست و هایبالک با ارتفاع نخ خاب ۶ میلی‌متر. زیر پا، حسش چیزی بین مخمل و پشم است — نرم، ولی نه آن‌قدر شل که جای مبل رویش بماند.

سه جنس نخ موجود در بازار را کنار هم بگذاریم

در فروشگاه مان دو فرش را کنار هم می‌گذاریم و از مشتری می‌خواهیم با ناخن، روی خاب هر دو خط بیندازد؛ بعد خط‌ها را نگاه کنید. این آزمون، تفاوت اکریلیک و پلی‌استر را در ده ثانیه نشان می‌دهد:

وقتی ترکیب، هر سه است

یک مثال واقعی از همان لیست محصولاتمان: فرش ۷۰۰ شانه افشان خاص کد ۷۳۰۰۱ را برداشته‌ایم؛ خابش ترکیبی از اکریلیک و پلی‌استر است، پودش مخلوط پنبه و پلی‌استر و جوت، و تارش ۸۰ درصد پلی‌استر با ۲۰ درصد پنبه. این فرش بد نیست، ولی با فرش ۷۰۰ شانه دردانه قابل مقایسه نیست — جایی که نخ خاب ۱۰۰٪ اکریلیک درالون آلمان است، تار و پود تمام‌پنبه، و نخ آنتی‌باکتریال و هیت‌ست شده. تراکم گره‌اش هم ذکر شده: ۵۹۵٬۰۰۰ گره در مترمربع. تفاوت این دو فرش، تفاوت «فرشی که پنج سال جواب می‌دهد» با «فرشی که دو سال اول قشنگ است».

چرا «درالون» روی لیبل می‌بینید

درالون نام برند نخ آکريليک یک تولیدکننده آلمانی است که کارخانه‌های معتبر کاشان از آن استفاده می‌کنند؛ وقتی روی مشخصات فرش می‌خوانید «۱۰۰٪ اکریلیک درالون»، یعنی نخ از تأمین‌کننده‌ای با کیفیت کنترل‌شده آمده، نه از قرقره‌های بی‌نام بازاری. برای همین روی فرش ۷۰۰ شانه شاپرک هم همین عبارت را نوشته‌ایم. ارقام قیمت ترکیب‌های مختلف نخ را در لیست قیمت فرش می‌توانید ببینید.

راهنمای انتخاب جنس نخ را قبلاً در بخش مقالات فروشگاه نوشته‌ایم؛ اگر فقط می‌خواهید سریع بدانید برای خانه‌تان چه بخرید، مشخصات هر مدل را در صفحه خودش بخوانید.

نگهداری؛ هیت‌ست را در شست‌وشو تنها نگذارید

نکته‌ای که کمتر گفته می‌شود: هیت‌ست، فرش را در شست‌وشو مصون نمی‌کند. تثبیت حرارتی، الیاف را به هم قفل کرده؛ اگر در قالیشویی، آب خیلی گرم، شوینده اسیدی یا برس چرخشی زیاد به کار رود، همان قفل‌ها سست می‌شوند و پرز برمی‌گردد. فرش اکریلیک هیت‌ست را با آب ولرم و شوینده خنثی بشویید و آفتاب مستقیم را برای خشک‌کردنش کنار بگذارید؛ خشک‌شدن آهسته در سایه، عمر تثبیت را چند سال بیشتر می‌کند. یک تست ساده هم قبل خرید می‌شود انجام داد: پرز را از حاشیه‌ی فرش بکشید؛ اگر نخ در دست باز و کش‌دار شد، از هیت‌ست‌بودنش شک کنید. نخ واقعی هیت‌ست، محکم و یکدست است؛ زیر کشش، نازک نمی‌شود. در مقاله نکات خرید فرش ماشینی هم گفته‌ایم که پرسیدن جنس نخ، قبل از چانه‌زدن روی قیمت، به‌نفع شماست.

سؤالات متداول

چطور بفهمیم فرش هیت‌ست هست یا نه؟
با ناخن روی خاب خط بیندازید؛ فرش هیت‌ست، خط را سریع می‌پوشاند و پرزی به دست نمی‌آید. فرش بدون هیت‌ست، هم جای خط می‌ماند هم چند پرز رنگی کف دستتان می‌ماند.

فرش اکریلیک هیت‌ست برای بچه مناسب است؟
بله، مخصوصاً اگر آنتی‌باکتریال باشد؛ نخ‌های تثبیت‌شده در هوا معلق نمی‌شوند و آلرژی‌زا نیستند. فرش‌های دردانه و شاپرک هر دو آنتی‌باکتریال‌اند.

هایبالک یعنی فرش ضخیم‌تر؟
هایبالک یعنی نخ حجیم؛ ضخامت را بالا می‌برد ولی وزن را نه؛ فرش سبک‌تر از چیزی به نظر می‌رسد که هست.

پلی‌استر یعنی فرش بی‌کیفیت؟
مطلق نه؛ پلی‌استر ارزان و مقاوم است. ولی خنک و صیقلی است، حس پشم را ندارد و رنگش زیر آفتاب مستقیم زودتر می‌پرد. مشکل وقتی است که پلی‌استر را به‌جای اکریلیک بفروشند و روی تابلو بنویسند «نخ اعلاء». قیمت واقعی هر دو در فروشگاه ما شفاف است و فاکتور می‌شود مقایسه‌شان کرد.